Lupa na iniwan ni nanay na galing sa gobyerno, inililipat ni utol sa kanyang pangalan. Mga kapatid may habol ba?

 

Sagutin po natin ang isa na namang katanungan ng isang FB User:

"Sana po my mka advise sa problem q dto.tanong lng po.tongkol sa Lupa nmin.patay napo nanay ko tapos my lupa kmi na binigay sa goberno.clowa kung tatawgin samin.nka pngalan sa nanay ko ung lupa.wala pa cyang titulo.ngaun po bglang nag patawag ang goberno nmin na member sa clowa.dhil ibibigay na ang tirulo at susukatin ulit.dahil patay na nanay ko.isa sa amin mgkakapatid ang tumayo.hnd po cya nag paalam sa amin na ilipat sa knya ang pamgalan.tanong ko lng po my habol po ba kmi doon.sana my mkkapansin sa post q.admin thankyou!"

 

Ang mga lupa na sakop ng Comprehensive Agrarian Reform Program ay inaaward sa mga kwalipikadong benipisyaryong magsasaka sa pamamagitan ng pag i-issue ng CLOA o ang tinatawag na Certificate of Land Ownership Award. Since base sa salaysay mo na sinasabi mo na may CLOA, ito ay masasabing sakop ng Comprehensive Agrarian Reform Law natin.

Ayon po sa Section 27 ng Republic Act No. 6657 (RA 6657) o ang Comprehensive Agrarian Reform Law, as amended by Republic Act No. 9700 (RA 9700), sinasaad dito na:

 

     “Transferability of Awarded Lands. — Lands acquired by beneficiaries under this Act or other agrarian reform laws shall not be sold, transferred or conveyed except through hereditary succession, or to the government, or to the LBP, or to other qualified beneficiaries through the DAR for a period of ten (10) years….. [Section 27 RA 6657 as amended by RA 9700])”

 

Sinasabi nitong probisyon na ito na ang beneficiaries po sa ilalim nitong Comprehensive Agrarian Reform Law as amended, ang mga lupang naibigay sa mga benepisyaryo sa ilalim ng batas na ito o sa ibang repormang pagsasakang batas, ay hindi maaring ibenta, ilipat sa ibang tao o maipasa ang titulo sa iba maliban lamang kung ito ay sa pamamagitan ng pamana ng namatay, or sa gobyerno, o sa Land Bank of the Philippines o sa kahit sinong kwalipikadong benepisyaryo na dadaan sa Department of Agrarian Reform sa loob ng sampung taon.

 

Ibig sabihin po, ang paglipat po ng Awarded na Lupa ay pwede po ilipat po sa mga tagapagmana ng nagawaran ng award.

 

Dito naman po papasok ang Batas natin sa Kodigo Sibil.

 

Ayon sa Artikulo 774 ng Kodigo Sibil (Civil Code) sinasabi na:

       “Ang paghalili ay isang paraan kung saan ang pag-aari, karapatan at obligasyon hanggang sa makakaya ng halaga ng pamana, ng isang tao ay naiilipat dahil sa kanyang pagkamatay sa ibang tao sa pamamagitan ng kanyang will (last will and testament) o sa pamamagitan ng batas.

(Succession is a mode of acquisition by virtue of which the property, rights and obligations to the extent of the value of the inheritance, of a person are transmitted through his death to another or others either by his will or by operation of law. [Article 774 Civil Code])"

 

Ayon naman sa Artikulo 777 ng Kodigo Sibil (Civil Code):

       “Ang karapatan sa paghalili ay maipapasa sa oras ng pagkamatay ng taong nagpapamana ng ari-arian.

(The rights to the succession are transmitted from the moment of the death of the decedent. [Article 777 Civil Code])”

 

Samaktuwid, nung pagkamatay ng inyong ina, ang mga ari-arian, karapatan at obligasyon nito ay naipasa na sa mga lehitimong tagapagmana, which is kayong mga anak. Ibig sabihin, lahat ng mga anak ng nanay mo ay nagmamayari o tinatawag na co-owner ng mga naiwan niyang ari-arian.

 

Dahil kayong mga anak ay ang co-owner ng mga ari-ariang naiwan ng iyong ina, kasama na dito ang lupang nakuha sa pamamagitan ng Comprehensive Agrarian Reform Program, ayon sa Artikulo 484 at 485 ng Kodigo Sibil (Civil Code):

 

            “Mayroong co-ownership kung ang pag-aari ng di hating bagay o karapatan ay pag-aari ng ibat-ibang tao.

(There is co-ownership whenever the ownership of an undivided thing or right belongs to different persons. [Article 484 Civil Code])”

 

            “ Ang bahagi na pag-aari ng mga co-owner ay pinapalagay na pantay maliban kung mapatunayang hindi pala.

(…. The portions belonging to the co-owners in the co-ownership shall be presumed equal, unless the contrary is proved. [Article 485 Civil Code])”

 

Kung i-aapply natin ang probisyong ito sa lupa na minana ninyo sa inyong ina, kung walang pagkakahati-hati dito, ay masasabing kayong mga tagapagmana ng inyong ina ay co-owners at may pantay pantay na bahagi sa lupang inyong mamanahin sa pamamagitan ng Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP). Ibig sabihin, hindi pwedeng solohin ng isa ninyong kapatid ang naiwang lupa sa ilalim ng CARP lalo na kung ito ay nakapangalan sa inyong ina.

 

Ang maipapayo ko ay maghain kayo ng reklamo sa Department of Agrarian Reform patungkol dito at sabihin ang mga detalye na kayo ay mga lehitimong tagapagmana ng inyong ina at kwestyunin ang pagbibigay iisang titulo sa inyong kapatid.

 

xxx

Kung may katanungan kayo, maaring pagusapan natin yan bilang topic at sagutin natin para sa kaalaman ng lahat. maaring mag email sa:

 

laymanslawph@gmail.com

 

o I-like at Follow ang ating FB Page na Layman's Law PH:

 

www.facebook.com/profile.php?id=100085998849934

 

Maari din magbasa ng ating mga artikulo patungkol sa batas upang matutuo sa:

 

laymanslawph.blogspot.com

 

Disclaimer lang po, ang mga binahagi ko pong kaalaman ay para po lamang sa pang edukasyunal na layunin upang matuto po ang bawat isa patungkol sa batas, sa ordinary at madaling maunawaan na paraan. Wala pong Lawyer-Client Relation po na nabubuo sa paguusap na ito. Maraming salamat po. 😊

Utang ng Ina, kailangan bang bayaran ng mga tagapagmana?

 

Sagutin po natin ang katanungang ng isa nating FB User:

"Goodmorning po _________.... Ask po sana ako ng advice regarding po sa lending na inutangan ng mother ko po, ______ Lending shop yung name. Namatay na po yung mother ko tapos ngayun si papa ang sinisingail ng lending. Mag tatake daw sila ng legal action po sa papa ko which is in the first place hindi po namin alam or ng papa namin na may utang ang mother namin sa lending na yun ,around 100k daw kasi ang bayaran namin at wala nga silang insurance ng namatay mother namin.. Tama po ba yun na ang father namin ang magbabayad?"

Una po, kung may utang na di nabayaran ang inyong namayapang Ina, ang ibabayad lamang po ay ang kanyang mga naiwan na mga ari-arian at hindi po obligasyon ng mga tagapagmana na bayaran ito.

 

Ayon po sa mga kaso na napag desisyunan ng Korte Suprema, sinabi nito na:

 

            “Ang sitwasyon ay iba kung ang namatay ay may naiwan na obligasyon (pagkakautang). Sa ganitong sitwasyon, ang obligasyon ay kailangang bayaran muna bago mahati ang pag-aari ng namatay (sa mga tagapagmana)…. Ang Estate (o naiwang pag-aari) ng namatay ay isusumite para sa administrasyon para sa kabayaran ng pagkakautang.

(The situation however is different where the deceased left pending obligation. In such cases, the obligation must be first paid before the estate can be divided… the estate would inevitably be submitted to administration for the payment of such debts. [Guico, et al. v. Bautista et al. G.R. No. L-14921, 1960])”

 

 

            “Ang mga anak ay hindi mananagot, kahit na merong substitution. Ang remedyo na magagawa ng naghabla, ang nagpautang, ay habulin ang pag-aari ng namatay na ama.

(The Children cannot be held personally liable, despite the substitution. The remedy of the plaintiff, the creditor, is to proceed against the estate of the deceased father [Viardo v. Belmonte, et al. G.R. No. L-14122, 1962])”

 

            “…. habang ang pagkakautang ng namatay ay hindi nababayaran, walang sobra sa di nabayaran ay maaring hatiin para bayaran ng mga tagapagmana… ang Korte ang magbibigay utos para sa pagbebenta ng pag-aari (ng namatay) para mabayaran ang kanyang pagkakautang at ang mga tagapagmana ay hindi ito maaring kwestyunin.

(…. while the debts of the deceased still remain unpaid, no residue may be divided among the heirs… the court may order the sale of sufficient property (of the estate) for the satisfaction of the debts and the heirs cannot question this. [Pampalona v. Moreto, et al. G.R. No. L-33187, 1980])”

 

Ayon sa ating Kodigo Sibil:

            “… Ang mga tagapagmana ay hindi mananagot ng lagpas sa halaga ng pag-aari na natanggap niya sa namatay na nagpamana.

(… The heir is not liable beyond the value of the property he received from the decedent. [Article 1311 Civil Code])”

 

Samakatuwid, base dito sa ating mga naibigay na probisyon, kung ang inyong ina ay may pagkakautang na naiwan bago namatay, ang maaring lamang habulin ng mga nagpautang sa kanya ay ang mga ari-arian ng namatay at mga ari-ariang pag aari ng namatay na naipasa sa mga tapagmana. Bukod dito, ay hindi na sakop ang mga personal at sariling pag-aari na naipundar ng mga tagapagmana.

 

Pangalawa, ang nagpautang ang siya dapat mag file sa Korte (Probate Court) ng kanilang “(Debt) Claims against the Estate” ng iyong ina. Kailangan nilang maipakita at mapatunayan na nagkaroon nga ng utang ang iyong ina bago ito namatay, na i-cla-claim naman po nila laban sa mga naiwang ari-arian ng namayapa ninyong ina.

Kung sakaling nga na totoo na may utang ang iyong ina sa Lending Shop, ang ari-arian lamang niyang naiwan ang pwedeng ibayad, at hindi maaring obligahin kayong mga tapapagmana o anak na bayaran ang mga natitira pang bayarin na naiwan ng inyong ina.

 

Sana ay nakatulong po ang aking naibigay na paliwanag.

 

Kung may katanungan kayo, maaring pagusapan natin yan bilang topic at sagutin natin para sa kaalaman ng lahat. maaring mag email sa:

 

laymanslawph@gmail.com

 

o I-like at Follow ang ating FB Page na Layman's Law PH:

 

www.facebook.com/profile.php?id=100085998849934

 

Maari din magbasa ng ating mga artikulo upang matutuo sa:

 

laymanslawph.blogspot.com

 

Disclaimer lang po, ang mga binahagi ko pong kaalaman ay para po lamang sa pang edukasyunal na layunin upang matutu po ang bawat isa patungkol sa batas, sa ordinary at madaling maunawaan na paraan. Wala pong Lawyer-Client Relation po na nabubuo sa paguusap na ito. Maraming salamat po. 😊

Top Box Memorandum ng LTO, ano ba ito? At ano ang mga Top Boxes ng Motorsiklo ang dapat irehistro sa LTO.

  

Atin pong sagutin ang hiling ng isang FB User na ipaliwanag ang Memorandum ng Land Transportation Office (LTO) Patungkol sa Top Boxes ng mga Motorsiklo. 

"Magandang umaga po... ...pwede po ba na pakipaliwanag ung detalye ng LTO Memo regarding top box? ano po ang bawal at ano ang pwede at hindi pwedeng i-rehistro.

Salamat po"

 

Sagutin po natin at ipaliwanag ang mga nakasaad sa LTO Memorandum na naka petsa ng Marso 15, 2016, patungkol sa guidelines ng pag iinspeksyon at apprehension kaugnay sa mga Top Boxes at Saddle Bags ng mga Motorsiklo. (Guidelines on Inspection and Apprehension relative to motorcycle Top Boxes and Saddle Bags)

 

May dalawang parte ang Memorandum na ito. Una, ay ang mga alituntunin patungkol sa Top Boxes, at pangalawa, ay ang alituntunin para sa Saddle Bags o Boxes.

 

I.                 MGA ALITUNTUNIN SA TOP BOXES.

 

A.     Ano ba ang Top Boxes?

               Ayon sa nasabing LTO Memorandum, ang Top Boxes ay isang lalagyanan o tinatawag na “Storage Compartment” na nakalagay sa likod na upuan ng isang motorsiklo at kinokonsidera na isang “Accessory” ng Motor

(A TOP BOX is a storage compartment fitted behind the seat of a motorcycle or scooter and is considered a motorcycle accessory.)

 

B.   Anong Top Boxes ba ang maaring hindi na dumaan sa inspeksyon, rehistro o pagkahuli (apprehension) ng LTO?

 

Ayon sa Number 1 na parte ng nasabing Memorandum, ang mga Top Boxes na ispesipikadong dinisenyo para sa motorsiklo at Scooter, at inaprubahan ng Department of Trade and Industry (DTI), ay maaring hindi na dumaan sa inspeksyon, rehistro o pagkahuli (apprehension) ng LTO, NGUNIT dapat ito ay sumunod sa alituntunin na:

 

a.      Ito ay nakakabit ng maayos at maigi sa motorsiklo; at

b.   Ang pinakamalaking kapasidad nito ay dapat magkasya ang dalawang Full Faced Helmet.

 

(1. A top box that is specifically designed for motorcycles and scooters and approved by DTI may not be subject for inspection, registration or apprehension provided that it conforms to the following:

a. It must be securely attached to the motorcycle.

b. It has a maximum capacity of two (2) full-faced helmets.)

 

C.    Anong Top Boxes ba ang kailangang dumaan sa  inspeksyon at rehistro ng LTO?

 

Ayon sa Number 2 ng nasabing Memorandum, Ang mga CUSTOM -MADE TOP BOXES na kalimitang ginagamit sa Fast Food Delivery, ay dadaan sa inspeksyon at rehistro ng LTO, at kailangang sumonod sa alituntunin na:

 

a. Ang Top Box ay nakakabit ng maayos at maigi sa motorsiklo;

b. Ang dimension ng Top Box at hindi dapat lalagpas sa 2 Feet sa haba at 2 Feet sa lapad at 2 Feet sa taas;

c. Ang Top Box ay kailangang hindi makasagabal na makita ang daan sa pamamagitan ng side mirror ng motorsiklo.

 

Kung ang mga nasabing alituntunin ay nasunod, kailangang mag bayad ng Isangdaang Piso (P100.00) na Registration Fee para dito.

Ang isang hindi Rehistradong Custom-Made Top Boxes ay maaring hulihin ng LTO at mag-multa ng halagang Limang Libong Piso (P5,000.00) (Sec. 11-D DOTC Joint Administrative Order No. 2014-01)

(2. CUSTOM-MADE TOP BOXES (e.g., fast food delivery boxes) must conform to the following and are subject to inspection and registration:

a. I must be securely attached to the motorcycle.

b. The dimensions must not exceed two (2) feet in length by two (2) feet width by two (2) feet in 
                   height (2ft x 2ft x 2ft).

c. It must not impede or obstruct the view of the rider of the road from the side mirrors.

    Provided that the abovementioned requirements are complied with, a Pl00.00 registration fee shall be collected. Unregistered custom-made TOP BOXES are subject to apprehension with a penalty of PS,000.00 pursuant to DOTC joint Administrative Order OAO) 2014-01 Section 11-D, Motor Vehicle Operating Without or With Defective/Improper/Unauthorized Accessories, Devices, Equipment and Parts.)

 

 

II.  MGA ALITUNTUNIN PATUNGKOL SA SADDLE BAG O BOXES

 

A.     Ano ang Saddle Bags o Boxes

 

Ayon sa Number 3 ng nasabing Memorandum, ang Saddle Bags o Boxes ay ay isang lalagyanan o tinatawag na “Storage Compartment” at kinokonsidera na “Accessories” ng motorsiklo.

         (3. SADDLE BAGS or BOXES are storage compartments and are considered motorcycle accessories...)

 

B.     Anong Saddle Bags ba ang maaring hindi na dumaan sa inspeksyon, rehistro o pagkahuli (apprehension) ng LTO?

 

        Ang Saddle Bags na ispesipikadong ginawa para sa motorsiklo at scooter ay dapat aprubado ng DTI, ay ay maaring hindi na dumaan sa inspeksyon, rehistro o pagkahuli (apprehension) ng LTO, NGUNIT dapat ito ay sumunod sa alituntunin na:

 

a. Ang Saddle Bag nakakabit ng maayos at maigi sa motorsiklo;

b. Ang pagkakakabit ng Saddle Bag ay hindi dapat mataas sa upuan ng motorsiklo at Scooter

(3. … Saddle bags that are specifically designed for motorcycles and scooters and approved by DTI may not be subject for inspection, registration or apprehension provided that it conforms to the following:

            a. It must be securely attached to the motorcycle.

            b. Installation of saddle bags must not be higher than the seat of the motorcycle or scooter.)

 

D.     Anong Saddle Bag ba ang kailangang dumaan sa  inspeksyon at rehistro ng LTO?

 

Ayon sa Number 4 ng nasabing Memorandum, Ang Custom-Made na Saddle Bag o Boxes ay ay dadaan sa inspeksyon at rehistro ng LTO at kailangang sumonod sa alituntunin na:

 

a. Ito ay nakakabit ng maayos at maigi sa motorsiklo;

b. Ang pagkakakabit ng Saddle Bag ay hindi dapat mataas sa upuan ng motorsiklo at Scooter

c. Ito ay hindi dapat lalagpas ng labing apat na pulgada (14 Inches) ang gilid nito;

d. Ang haba ay hindi lalagpas sa dulo ng motorsiklo o scooter.

                Kailangan din magbayad ng Isangdaang Piso (P100.00) Registration Fee sa LTO.

               Ang isang hindi Rehistradong Custom-Made Saddle Bag o Boxes ay maaring hulihin ng LTO at mag-multa ng halagang Limang Libong Piso (P5,000.00) (Sec. 11-D DOTC Joint Administrative Order No. 2014-01)

(4. CUSTOM-MADE SADDLE BAGS or BOXES must conform to the following and are subject to inspection and registration:

a.  It must be securely attached to the motorcycle.

b. Installation of saddle bags must not be higher than the seat of the motorcycle or scooter.

c. They shall not exceed fourteen (14} inches from the sides.

d. Length must not exceed the tail end of the motorcycle or scooter.

Provided that the abovementioned requirements are complied with, a Pl00.00 registration fee shall be collected.

Unregistered custom-made SADDLE BAGS or BOXES are subject to apprehension with a penalty of PS,000.00 pursuant to DOTC joint Administrative Order 2014-01 Section 11-D, Motor Vehicle Operating Without or With Defective/Improper/ Unauthorized Accessories, Devices, Equipment and Parts.)

 

    III.   Sino ang maaring humuli sa mga nagkasala sa LTO Memorandum na ito?

 

Ayon sa nasabing Memorandum, ang LTO Law Enforcement Officers at ang kanilang Ahente (Agent) na inatasan ng LTO para ipatupad ang mga nasasaad sa batas na RA 4136 o ang “Land Transportation and Traffic Code” at iba pang tuntunin patungkol sa Land Transportation ay binibigyang kapangyarihan  o pinapayagan na hulihin ang mga lumabag sa Memorandum na ito.

 

Ngunit hindi kasama dito ang mga ahente na humuhuli para sa mga paglabag sa Anti-Drunk and Druggard Driving Act, Anti-Smoke Belching Act at Anti-Overloading Law.

 

Ang lahat na may ari ng motorsiklong may Custom-made na Top Boxes, Saddle Bag o Boxes ay kailangang magparehistro at binibigyan ng siyamnapung araw mula sa petsa ng Memorandum, na iparehistro ang mga ito sa LTO.

 

(Only LTO Law Enforcement Officers and Agents deputized by LTO to enforce the provisions of R.A. No. 4136 and other related land transportation laws, rules and regulations, are authorized/ allowed to apprehend violators of the provisions of this Memorandum. Agents deputized by LTO specifically for R.A. No. 10586 (Anti-Drunk and Drugged Driving Act}, Section 46 of R.A. 8749 (Anti-Smoke Belching Act} and R.A. No. 8794 (Anti-Overloading Law} are barred in enforcing the provisions of this Memorandum. All motorcycle owners with unregistered custom-made TOP BOXES or SADDLE BAGS or BOXES are given ninety (90} days from the date of this Memorandum to register the same with the LTO.)

xxx

Sana ay nakatulong itong aking paliwanag patungkol sa nasabing Memorandum at upang makatulong din sa mga ordinaryong Pilipino upang maintindihan ang ating batas sa madaling paraan.

Kung may katanungan kayo, maaring pagusapan natin yan bilang topic at sagutin natin para sa kaalaman ng lahat. maaring mag email sa:

laymanslawph@gmail.com

o pumunta upang matuto ng mga bagay patungkol sa batas, na madaling maunawaan ng ordinaryong Pilipino sa ating FB Page na Layman's Law PH:

www.facebook.com/profile.php?id=100085998849934

Disclaimer lang, ang mga tanong na sasagutin ay para sa pagkatuto ng ating mga kapwa Pilipino sa ating batas, sa madaling maunawaang paraan. Maraming Salamat mga Ka-Layman's!!! 🙂

📷https://www.motodeal.com.ph/custom/blog-post/header/motorcycle-top-box-618b98005dbb7.jpg

📷https://cf.shopee.ph/file/569d05c5a56a7a759cbe71eb79697b60

LTO Memorandum dated March 15, 2016 - https://lto.gov.ph/images/ISSUANCES/Memorandum/Memo_MCTopBoxesSaddleBags.pdf